Bolesław Prus (właść. Aleksander Głowacki), przyszedł na świat 20 sierpnia 1847 roku w Hrubieszowie jako syn Antoniego Głowackiego - ekonoma oraz Apolonii z Trembińskich. Osierocony w wieku 3 lat przez matkę, a w wieku lat 9 przez ojca, przeszedł pod opiekę babki Marcjanny Trembińskiej mieszkającej w Puławach. Po jej śmierci zamieszkał u ciotki Domiceli z Trembińskich Olszewskiej w Lublinie. Następnie znalazł się w Siedlcach pod opieką starszego o 13 lat brata Leona Głowackiego, pracującego jako nauczyciel historii. Wraz z bratem przeprowadził się w 1862 roku do Kielc, gdzie rozpoczął naukę w gimnazjum. Pod wpływem starszego brata Leona, Aleksander Głowacki, mając 16 lat, przerwał naukę w gimnazjum i wziął udział w powstaniu styczniowym, w którym został ranny. Dostał się do niewoli. Sądzony za udział w walce, został skazany na utratę szlachectwa. Wraca do książek, w lubelskim gimnazjum spotyka Juliana Ochorowicza i Aleksandra Świętochowskiego. 10 stycznia 1864 roku opublikowano w "Kurierze Niedzielnym" jego wiersz Do Pegaza, podpisany pseudonimem Jan w Oleju. Chciał studiować w Petersburgu, ale nie było go stać na naukę. Tak więc w październiku wstąpił do Szkoły Głównej w Warszawie na Wydział Matematyczno-Fizyczny. Studiów jednak nie ukończył. W Warszawie podejmuje się różnych dorywczych prac, jako guwerner i korepetytor, pomocnik fotografa, robotnik, co nie przynosiło jednak znacznych zysków. W wolnych chwilach pisywał listy do "Kuriera Świątecznego", które wciąż podpisywał pseudonimem Jan w Oleju. Trudności materialne sprawiły, że będąc na trzecim roku zmuszony był przerwać studia (1869). Następnie przeniósł się do Puław, gdzie podjął naukę na Wydziale Leśnym Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa, jednak już we wrześniu 1870 roku wrócił do Warszawy, gdyż popadł w konflikt z jednym z rosyjskich profesorów. W roku 1871 przetłumaczył i napisał streszczenie dzieła angielskiego filozofa Johna Stuarta Milla Logika. Po raz pierwszy spróbował też sił jako dziennikarz. 
Zaczyna drukować swoje pierwsze artykuły publicystyczne i popularnonaukowe. Za debiut prasowy Aleksandra Głowackiego uważa się zamieszczony w 22 numerze pozytywistycznego czasopisma "Opiekun domowy" z 29 maja 1872 roku artykuł społeczny "Nasze grzechy". Tego samego roku w czasopiśmie "Niwa" opublikowany został jego pierwszy artykuł popularnonaukowy O elektryczności. Na łamach "Opiekuna domowego" w 1872 roku ukazywały się też felietony Głowackiego Listy ze starego obozu, które autor po raz pierwszy podpisał pseudonimem Bolesław Prus ( Prus to herb rodziny Głowackich). Głowacki rozpoczął również współpracę z satyrycznymi pismami "Mucha", "Kolce", dla których pisał prześmiewcze Szkice społeczne i liczne humoreski (najbardziej znane z nich to Kłopoty babuni oraz To i owo). Także w "Niwie" ukazywał się jego stały felieton Sprawy bieżące. Również w roku 1874 Głowacki związał się z "Kurierem Warszawskim”, na łamach którego ukazała się seria siedmiu utworów z cyklu Szkice warszawskie. Tam też zamieszczał swoje felietony Kartki z podróży oraz Kronikę tygodniową, która wówczas przyniosła Prusowi największą popularność. W 1875 roku poślubia Oktawię Trembińską, daleką kuzynką ze strony matki. Para nigdy nie doczekała się własnego potomstwa. Rok później zaczął współpracować z czasopismem "Ateneum" potem z "Nowinami", których był redaktorem. W roku 1879 Prus wkroczył w dojrzały okres swojej twórczości nowelistycznej. W ciągu trzech miesięcy ukazują się Powracająca fala, Katarynka, Antek, Michałkooraz krótka powieść Anielka - jeden z najlepszych portretów dziecka w literaturze. W wieku 34 lat odbywa krótką podróż do Wiednia, tam poznaje I. Kraszewskiego. Rok później pisze Kamizelkę. Wyjeżdża na wypoczynek do Nałęczowa, gdzie wiele razy powraca. W 1884 na łamach petersburskiego „Kraju” ukazuje się Omyłka - obrachunek pisarza z wydarzeniami z 1863 roku. Jest to tragiczna historia człowieka posądzonego niesłusznie o współpracę z Rosjanami. Do końca życia pisarz chętnie brał udział w akcjach społecznych i obejmował patronat wielu inicjatyw oraz przedsięwzięć. Został opiekunem sierot z Towarzystwa Dobroczynności, brał udział w spółce zakładającej Seminarium dla Nauczycieli Ludowych w Ursynowie, był prezesem Stowarzyszenia Kursów dla Analfabetów Dorosłych. W swoim testamencie ufundował stypendia dla utalentowanych dzieci pochodzących z ubogich wiejskich rodzin. Zmarł na atak serca w wieku 64 lat. Jego pogrzeb, który odbył się 22 maja1912 roku w Warszawie. Prus został pochowany na cmentarzu na Powązkach, gdzie na pomniku, wykonanym przez Stanisława Jackowskiego znajduje się napis "Serce serc".

TWÓRCZOŚĆ


Tematem jego wczesnej twórczości było przedstawienie krzywdy społecznej skontrastowanej z jałowością życia zamkniętego w swoim świecie ziemiaństwa (Dusze w niewoli, Anielka). Jego pierwszą powieścią była Placówka 1885-1886 - powieść naturalistyczna ukazująca się początkowo na łamach czasopisma "Wędrowiec". Jej bohater toczy bój w obronie najwyższej wartości- ziemi. Następnie powstała jego epicka panorama ówczesnej Warszawy - powieść Lalka -1890. W wydaniu czterotomowym ukazują sięEmancypantki - 1894. W swojej jedynej powieści historycznej Faraon - 1897 przedstawił, na tle fragmentu historii starożytnego Egiptu, mechanizmy władzy, państwa i społeczeństwa. Faraon jest niekonwencjonalną powieścią historyczną, świetnie umiejscowioną w realiach. Następnie w roku 1909 wydał jeszcze jedną powieść Dzieci -1909, w której poddał krytyce rewolucję rosyjską 1905 roku. Śmierć pisarza przerwała prace nad ostatnią, niedokończoną powieścią Przemiany (1911- 1912 w "Tygodniku Ilustrowanym"). Ostatnie zdanie tego utworu rozpoczyna się słowami: Człowiek wychodzi z grobu, u progu ciągle usuwają się pod nim stopnie. 

DZIEŁA PRUSA: 

· Pałac i rudera (1875; opowiadanie) 
· Przygoda Stasia (1879) 
· Powracająca fala (1880; opowiadanie) 
· Michałko (1880) 
· Antek (1880) 
· Nawrócony (1880) 
· Katarynka (1880)       
· Kamizelka (1882) 
· On (1882) 
· Milknące głosy (1883) 
· Grzechy dzieciństwa (1883) 
· Na wakacjach (1884) 
· Omyłka (1884) 
· Pleśń świata (1884) 
· Żywy telegraf (1884) 
· Cienie (1885) 
· Z legend dawnego Egiptu(1888) 
· Sen (1890)

POWIEŚCI:

· Dusze w niewoli (1877) 
· Anielka (jako Chybiona powieść w 1880; ostateczna wersja w 1885; zaliczana często do opowiadań) 
· Placówka(1886) 
· Lalka (1890) 
· Emancypantki (1894) 
· Faraon (1897) 
· Dzieci (1909)

Bolesław Prus przez całe swoje życie opublikował wiele dzieł, dlatego uważa się go za mistrza małych form narracyjnych. Na podstawie jego dzieł nakręcono sporo filmów. Oto kilka przykładów: 

FILMY NAKRĘCONE NA PODSTAWIE UTWORÓW BOLESŁAWA PRUSA

1982 - PENSJA PANI LATTER w reżyserii Stanisława Różewicza (pierwowzór Emancypantki )
1979 - PLACÓWKA w reżyserii Zygmunta Skoniecznego
1977 - LALKA (serial TV) w reżyserii Ryszarda Bera
1971 - KAMIZELKA w reżyserii Stanisława Jędryki
1971 - ANTEK w reżyserii Wojciecha Fiwka 
1970 - PRZYGODA STASIA w reżyserii Andrzeja Konica 
1968 - LALKA w reżyserii Jerzego Hasa
1967 - KATARYNKA w reżyserii Stanisława Jędryki 
1965 - FARAON w reżyserii Jerzego Kawalerowicza (nominacja do Oskara)
1947 - NAWRÓCONY w reżyserii Jerzego Zarzyckiego

Wszelkie prawa zastrzeżone © Publiczna Szkoła Podstawowa im. B. Prusa w Mirczu

Realizacja: Superszkolna.pl

  • Człowiek jest odpowiedzialny nie tylko za uczucia, które ma dla innych, ale i za te, które w innych budzi. Stefan Wyszyński
Zaszyfrowany adres tej strony